Chiếc cầu Ý Hệ (cầu Hiền Lương)

người bắn nhau nhưng đâu phải bắn nhau / bắn những ngoại xâm sau lưng nhau đó (thơ Trần Xuân An)

Posts Tagged ‘nhân quyền’

CAO BÁ NHẠ, NẠN NHÂN CHỦ NGHĨA LÍ LỊCH TRU DI

Posted by Trần Xuân An trên 29.05.2020

hidden hit counter

.
        
CAO BÁ NHẠ, NẠN NHÂN CHỦ NGHĨA LÍ LỊCH TRU DI

[Viết rõ hơn cho chú thích: (*) Cao Bá Nhạ và “Tự tình khúc” (song thất lục bát).]

Cao Bá Nhạ bị liên luỵ trong án tru di tam đại do người chú Cao Bá Quát tổ chức nổi dậy chống triều đình (1854, phù Lê Duy Cự), nhưng Cao Bá Nhạ trốn đi, rồi về sau, 1859, ông lại bị tố giác (theo một bản tấu trong Đại Nam thực lục) hay bị vu oan (theo “Tự tình khúc”), rằng bản thân ông đã tổ chức cuộc nổi dậy mới (phù Lê Duy Hoà).

Xin lưu ý đó là bản tấu về quá trình điều tra (hay tra khảo), vận động quần chúng truy bắt nghi phạm, trong một vụ án “nổi dậy” nhỏ, loại “nổi dậy” bấy giờ xảy ra khá nhiều, từ ngoài Bắc gửi vào Huế (“xa mặt trời”).

Ở đây, chỉ nói án tru di tam tộc (hay tam đại) do một người duy nhất trong gia tộc gây ra là loại hình án vi phạm nhân quyền. Qua đó, cũng phê phán cả loại tưởng thưởng phong tước, tập ấm ba đời, năm đời trong gia tộc cho người có công với triều đình phong kiến.

Về sau, nhân dân gọi đó là chủ nghĩa lí lịch.

Nói rõ hơn, ở đây chỉ nhằm phê phán chủ nghĩa lí lịch, bắt tội liên luỵ hoặc được hưởng công bằng chức quyền do các quan hệ gia tộc.

Hiến pháp và luật pháp xây dựng trên căn bản Nhân quyền của Liên hiệp quốc thì không thể có chủ nghĩa lí lịch về mặt pháp lí, hình án, về tưởng thưởng, mà chỉ nhục, vinh, trên phương diện tinh thần và chỉ trên phương diện tinh thần thuần tuý mà thôi.

“Tự tình khúc” mặc dù có những hạn chế thời đại nhất định, khi chưa có ánh sáng Nhân quyền sáng soi, là tiếng kêu đòi thống thiết về Nhân quyền.

T.X.A.
29-05-2020
.

Posted in Không phân loại | Tagged: , , , , , , | Leave a Comment »

NGƯỜI MẸ TRONG CHIẾN TRANH (khúc 16)

Posted by Trần Xuân An trên 27.05.2020

hidden hit counter

.
        
Bổ sung: khúc 16 (tự viết bạt)
NGƯỜI MẸ TRONG CHIẾN TRANH
Trần Xuân An

16 (khúc bạt)

lắng lòng, tôi nghiệm tôi, thuở đó
vàng, học trắng, dạy đỏ nhưng trong
hai Miền tang chế chất chồng
thắp hương riêng, còn nhẹ không, khói mờ

sống văn, sử, sống thơ, ngẩng mặt
trầm tích than, cát cắt, kết tinh
thương Cao, sai đúng, tự tình *
vẫn Nhân quyền thét rung rinh mọi triều

tàn tru di, cũng tiêu tập ấm
thưởng phạt kia đều lấm Nhân quyền
mong trung thực cả hai Miền
cả hai Khối lẫn nỗi riêng mỗi người

đau bị chém ba đời lí lịch
Cao Bá Nhạ tháo xích bằng thơ
tru di vẫn vậy, bây giờ
cả Miền Nam đều ngất ngơ rụng đầu

lí lịch trong xưa sau: gia phổ
cần cái nhìn sáng đỏ, tỏ vàng
chống hai Khối đều xâm lăng
mỗi người, tự sống nên thân phận mình

thuở chiến tranh, gia đình tôi đấy
thời hậu chiến, là vậy, thường dân
khúc ngâm đã kết còn ngân
tự dưng viết bạt như ngần ngại chi

chẳng có ai thoát li gia phổ
nào ai không Quốc tổ gia tiên
tôi sợ thơ tôi gây phiền
này “Tự tình khúc” Nhân quyền sử văn…*

mọi gia phổ người thân hai ngả
đỏ vàng lam bảy đoá chung bình *
sáu ngoại xâm nội chiến mình
viết về mẹ, lí lịch hình dung ra

viết về mẹ, gần xa quanh mẹ
nét chiến tranh, thời thế đậm mờ
lịch sử thật, nhẹ như thơ
mãi hiền lành tự bao giờ mẹ tôi.

T.X.A.
27-05 & 02-06-2020
………………

(*)a ~ Cao Bá Nhạ và “Tự tình khúc” (song thất lục bát).
Cao Bá Nhạ bị liên luỵ trong án tru di tam đại do người chú Cao Bá Quát tổ chức nổi dậy chống triều đình (1854, phù Lê Duy Cự), nhưng Cao Bá Nhạ trốn đi, rồi về sau, trong năm 1859, ông lại bị tố giác (theo một bản tấu trong Đại Nam thực lục) hay bị vu oan (theo “Tự tình khúc”), rằng bản thân ông đã tổ chức cuộc nổi dậy mới (phù Lê Duy Hoà).
Xin lưu ý đó là bản tấu về quá trình điều tra (hay tra khảo), vận động quần chúng truy bắt nghi phạm, trong một vụ án “nổi dậy” nhỏ, loại “nổi dậy” bấy giờ xảy ra khá nhiều, từ ngoài Bắc gửi vào Huế (“xa mặt trời”).
Ở đây, chỉ nói án tru di tam tộc (hay tam đại) do một người duy nhất trong gia tộc gây ra là loại hình án vi phạm nhân quyền. Qua đó, cũng phê phán cả loại tưởng thưởng phong tước, tập ấm ba đời, năm đời trong gia tộc cho người có công với triều đình phong kiến.
Về sau, nhân dân gọi đó là chủ nghĩa lí lịch.
Nói rõ hơn, ở đây chỉ nhằm phê phán chủ nghĩa lí lịch, bắt tội liên luỵ hoặc được hưởng công bằng chức quyền do các quan hệ gia tộc. Hiến pháp và luật pháp xây dựng trên căn bản Nhân quyền của Liên hiệp quốc thì không thể có chủ nghĩa lí lịch về mặt pháp lí, hình án, về tưởng thưởng, mà chỉ nhục, vinh, trên phương diện tinh thần và chỉ trên phương diện tinh thần thuần tuý mà thôi.
“Tự tình khúc” mặc dù có những hạn chế thời đại nhất định, khi chưa có ánh sáng Nhân quyền sáng soi, là tiếng kêu đòi thống thiết về Nhân quyền.
T.X.A.
( https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2607422326198369/ )

(*)b ~ Sách báo từng thể hiện cái nhìn cũ: Đỏ là tay sai, do Liên Xô đào tạo, chỉ huy, Trung Quốc điều khiển, và Vàng cũng tay sai của Pháp, Nhật, Mỹ. May ra trong cả hai phe đó có người còn tinh thần dân tộc, vậy là cũng khá rồi. Dĩ nhiên, có một bên cam làm tay sai mà có hiệu quả. Không làm tay sai, súng đạn đâu để đánh nhau! Nhưng đó là cái nhìn đen tối về mặt trái! Bảy đoá đỏ, vàng, lam chung một bình sọ trắng đất nâu mới thật là biểu tượng mặt phải giai đoạn lịch sử ấy: – Đỏ: chống Pháp, Nhật, Mỹ; – Vàng: chống Liên Xô, Trung Quốc (chống cộng); – Lam (Chùa, Đình làng…): chống chủ nghĩa vô thần và Thiên Chúa giáo Rôma…

Link khúc 16:
https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2605913526349249/

Link khúc 15:
https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2595186230755312/
.
Ảnh minh hoạ – Google search
.

.

Posted in Không phân loại | Tagged: , , | Leave a Comment »

TẤT YẾU & LẠC QUAN (thơ), MẶN THƯA VỀ CHAY (thơ)

Posted by Trần Xuân An trên 21.07.2017

hidden hit counter

 
.

Tập thơ 17 + bài 6
TẤT YẾU VÀ LẠC QUAN
Trần Xuân An

quy luật hoang dã thiên nhiên
loài người thoát, sáng nhân quyền từ lâu
lạc quan, nhìn vượt khổ đau:
sông rừng, gia súc, quả rau nuôi người

như nhân loại vẫn tươi cười
hiểu rồi tất yếu, gấp mười lạc quan:
địa ngục là cõi trần gian
vạn sau tiến hoá, tiên đàng cũng đây

ai độc tài, máu thôi say?
ai quen nô lệ lại đày đoạ dân?
ai còn muông thú dã man?
tất yếu người, là đã nhân quyền rồi!

từ bi người, cũng trên đời
tự do người, chẳng là nơi siêu hình
ngẫm thiên nhiên, vì nhân sinh
trách quyền lợi thú, mong mình người hơn

mênh mông quá, ôm sao tròn
người thương người, loài người còn nhân gian
chuông chùa thì cứ ngân vang
súng gươm mãi sáng đình làng – lòng dân

mắt tuệ, nước mắt trào dâng
đôi mắt trần vẫn mắt trần lạc quan
nợ thiên nhiên nhất: miếng ăn
mỗi nhân tươi tốt, quả ngàn vạn nhân.

T.X.A.
tối 18-7-2017 (HB17).

Đã công bố trên Facebook:
https ://www .facebook. com/tranxuanan.writer/posts/1908692309404711
.
https://txawriter.files.wordpress.com/2017/07/trungsuapho-mai_google-search.jpg
.
Ảnh minh hoạ: Google search

.

Tập thơ 17 + bài 7
MẶN THƯA VỀ CHAY
Trần Xuân An

mỗi bữa chay có trứng hồng
trứng không sự sống ấm lòng ai chưa
thêm li sữa trắng bốn mùa
tươi môi trong mắt đâu thua mặn đời!

tôi ngồi nghe chuyện lứa đôi
thấy bao sinh nở sáng ngời trẻ thơ
nợ thiên nhiên đến xuống mồ
nợ văn chương, nhẹ tình cờ, chiều nay

cũ xưa rồi, chuyện mặn chay
nghìn năm chùa cổ, chuông lay thức người
chợ đời cá thịt vẫn tươi
bỗng nghe lạ tuổi hai mươi thầm thì!

thưa rằng, hạt lúa là chi
trứng âm, thân khoẻ, có gì nhẫn tâm! (*)
trăng mùng một sáng tay cầm
và mây sữa trắng rót rằm xuống li

chùa nguyên nền nếp từ bi
vợ chồng muôn thuở vẫn y mặn nồng
phải cư sĩ yêu nhau không
trứng trăng mây sữa nâng dòng, tôi nghe (**)

T.X.A.
chiều 19-7-2017 (HB17)
.
(*) Trứng âm: trứng thiếu yếu tố dương, trứng không có trống, không nở ra con.
(**) Nâng cao chất lượng dòng giống về mọi mặt: Vợ chồng cư sĩ ăn chay trường, sinh con, cần ăn trứng, uống sữa, để nâng cao sức khoẻ, tầm vóc, chỉ số thông minh cho con.

Đã công bố trên Facebook:
https ://www. facebook. com/tranxuanan.writer/posts/1908783816062227
.
https://txawriter.files.wordpress.com/2017/07/aovuonchuong_google-search.jpg
.
Tranh minh hoạ: Google search.
.
HAI BÀI THƠ ĐÃ VIẾT TỪ LÂU:

Làm cỏ trà, uống trà cũng là sát sanh

HAI MƯƠI NĂM TRƯỚC,
KHI UỐNG TRÀ Ở CHÙA
Trần Xuân An

vùi cỏ gốc chè biếc
ngẫm thương cây lá hiền
nâng tách, vàng sánh đượm
nguyện đền ơn thiên nhiên

lẽ đời sao trầm thống
ngàn sau còn đảo điên
chén trà như bể khổ
sen cúi trong ngực thiền.

T.X.A.
1993
(trong tập thơ “Tôi vẫn ở trên đường”, Nxb. Văn Nghệ Tp.HCM., 1993)

QUY LUẬT TRỜI ĐẤT ĐIÊN KHÙNG!
VỚI THIÊN NHIÊN,
LOÀI NGƯỜI VỐN BÌNH TÂM
Trần Xuân An

“bất tri nguyên thị thử hoa thân”
(Lý Thương Ẩn, “Mộc lan hoa”)
“nguyện đền ơn thiên nhiên”
(Trần Xuân An, “Tôi vẫn ở trên đường”)
tặng “Cảm xúc về hoa sau Tết” của Đinh Trầm Ca

1
heo may thoảng dăm thoáng rét
cho đất xanh trời ra giêng
ngập ngừng, tiếng chổi nhè nhẹ
bầm nát niềm thương hương thiêng

2
mai, rực rỡ trong nỗi chết
không cả tên dù tên mai
mai, mai huy hoàng nở trọn
cam phù du để tàn phai?

3
nâng niu dáng mai nét lộc
hoa, hoa, đâu phải thây người!
lẽ nào giữa câu đối đỏ
bình hoa đựng xác hoa tươi?

4
(bon-sai, quý sang cằn mọn
dây chằng buộc thít vào da
xót xa chim lồng cá chậu
núi đầm bé lại bên ta!)

5
tiễn Tết, và mai đã héo
sững sờ, hư huyễn, chơi vơi
mộ vườn ai run lộc biếc
thịt xương, hoa lá tốt ngời!

6
còn đây quỳnh lan đào cúc…
ai là ai kiếp xa xôi?
quả báo, lại bằng tội ác?
Phật chắp tay trước Luân Hồi!

7
(tảng gạo cổ tích đã nát
ăn gì để sống, tôi ơi?!
loài người phải trồng và giết?!
địa ngục, chính là cõi đời? (*))

8
(hóa thân, chìm vào lẽ thật
ăn gì để sống, tôi ơi?!
chẳng lẽ loài người tự sát?!
hoang tưởng siêu thức, rụng rời!)

9
thiên nhiên, thiên nhiên thực ảo
đắng cười, duy cảm vu vơ!
hạt gỗ bồ đề kết chuỗi
là từng mầm sống héo khô!

10
lòng mong lành như mảnh đất
ươm hạt? chiết mai về nhà?
vẫn thế, xưa sau xinh mãi
hoa, thiên nhiên ngát tình hoa

11
thôi, nhặt khẽ hoa vào hộp
thanh sắc mùa xuân vùi chôn
dẫu đành gửi xe ngộp rác
hương mai thơm mãi tâm hồn

12
thiên nhiên hoa hương trái mật
Con Người mòn đuôi, hát thơ
yêu quá trần ai, tâm tĩnh
quả đất – nốt nhạc lam mơ.

T.X.A.
(Trong tập thơ “Hát với đời, ơi thương mến”, Nxb. Trẻ, 1996)
___________

(*) Trong bản đã xuất bản, câu này được in đậm, đồng thời có dấu hoa thị * chú thích, nhưng cuối cùng tôi đã gác lại mấy dòng nội dung chú thích ấy, bởi bấy giờ (1995 – 1996), tôi chưa viết tiểu thuyết “Mùa hè bên sông” (bản 1997, bản 2001 & bản hoàn chỉnh 2003).
.
https://txawriter.files.wordpress.com/2017/07/20-7-1954_2017.png
.

Xem thêm:
Vô thần, hữu thần: Tiên đề vô thần luận & phản biện 18.07.2017

Ba bài thơ về cốt lõi hiện thực và PHẬT, CHÚA, TRỜI, BỤT 18.07.2017
.
.

Posted in Không phân loại | Tagged: , , , , | Leave a Comment »