Chiếc cầu Ý Hệ (cầu Hiền Lương)

Người bắn nhau nhưng đâu phải bắn nhau, Bắn những ngoại xâm sau lưng nhau đó (TrầnXuânAn)

CA DAO THƯƠNG VUA HÀM NGHI

Posted by Trần Xuân An trên 31.10.2021

hidden hit counter
        
.

Bài 7 – viết thêm sau BLSLXOBH.
TIẾNG TRỐNG TRƯỜNG HÀM NGHI
VANG VỌNG TỪ TÂN SỞ
Trần Xuân An

.
Bài 8 – viết thêm sau BLSLXOBH.
CA DAO THƯƠNG VUA HÀM NGHI
Trần Xuân An

chuyện đời thường lễ giáo ruộng đồng
“lấy chồng như gông đeo cổ”
chuyện biệt xứ lưu đày
lấy vợ Tây thay cổ đeo gông
vua Hàm Nghi “rửa tội” là thêm tròng
thân tù phải chịu, hết trông ngày về!
vợ-gông, đạo-tròng ở đất Alger!

hiểu Chúa khác với giặc kia
Chúa như Ngài, mất nước tê tái buồn!
Thánh giá trên mộ, máu tuôn *
ướt luôn huyệt Dụ Cần vương không “hoà”!

xét chi khí tiết, xót xa
“chết” từ góc núi đày ra chân trời
con không tiếng Việt giống nòi *
đi xem lễ, siêu hình rồi nước non!

thân Ngài quốc phục vẫn còn
vẫn tròn búi tóc, chít tròn vành khăn
năm mươi sáu năm, sống tàn *
vợ gông tròng đạo, màu khằng hồn tranh *.

T.X.A.
07:25-10:10, 30-10-2021
……………

(*) ~ Chúa Jesus là người vong quốc (mất nước), có ý hướng về một nước Do Thái (Israel) độc lập, bị đế quốc La Mã tử hình trên thập giá với tấm biển ghi rõ trên đầu. “Nước” trong Kinh thánh có ý nghĩa kép: Đất nước Do Thái và Nước Thiên Chúa (Nước Trời). ~ “Chưa bao giờ vua Hàm Nghi từ chối cho các con mình học tiếng Việt. Ngài kết hôn với một phụ nữ Pháp vào năm 1904, trước khi Nhà thờ và Nhà nước tách rời nhau tại Pháp. Và trong bối cảnh xã hội thực dân tại thời điểm đó ở Algérie, con cái của ngài buộc phải được dạy dỗ như những người Pháp nếu muốn hoà nhập được vào xã hội. Và chính người vợ của vua Hàm Nghi nài nỉ để con cái của họ nói tiếng Pháp. Có lẽ vua Hàm Nghi cũng rất muốn dạy con học tiếng Việt, nhưng ngài không thể làm được. Một phần vì vợ ngài muốn dạy con tiếng Pháp, nhưng một phần cũng do những sức ép của xã hội trong giai đoạn đó. Trong bối cảnh thuộc địa tại Alger khá khép kín, con cái của họ cần phải được coi như những người Pháp” (trích bài trả lời phỏng vấn của hậu duệ vua Hàm Nghi, Amandine Dabat, đài và web RFI, 31-12-2014). ~ Vua Hàm Nghi bị đày từ 1888 đến ngày mất, 1944: Đằng đẵng 56 năm bị lưu đày. ~ “Vợ gông tròng đạo” là nỗi khổ tâm sâu xa của vua Hàm Nghi. Theo Judith Gautier, vợ Hàm Nghi là “một kẻ cai ngục”; theo chị vợ Hàm Nghi, vợ Ngài là “viên sen đầm” (cảnh sát, mật vụ) (trích dẫn tư liệu Amandine Dabat trong bài viết của nhà báo Phạm Cao Phong, BBCVietnamese, 08-12-2019). Ngài khổ tâm như vậy ta mới kính yêu Ngài, Ngài mới xứng đáng để ta thương nhớ.

https:// www. facebook. com/tranxuanan.writer/posts/3015705178703413/
.

Ý KIẾN VIẾT THÊM CỦA TÔI DƯỚI BÀI THƠ “CA DAO THƯƠNG VUA HÀM NGHI”, XIN TẬP HỢP LẠI ĐỂ TRÁNH NGỘ NHẬN ĐÁNG TIẾC
Trần Xuân An

1) Về Chúa Jesus:
Nước Do Thái của Chúa Jesus bị đế quốc cổ đại La Mã xâm chiếm. Tôi kính yêu Chúa Jesus là một người vong quốc (mất nước), có ý hướng về một nước Do Thái độc lập. Và vì ý thức độc lập cho tổ quốc, Chúa Jesus đã bị đế quốc La Mã đóng đinh trên thập giá, với biển ghi chữ trên đầu: “Jesus thành Na-za-ret, vua dân Do Thái” (nguyên ngữ tiếng La-tinh, sau này được viết tắt là I.N.R.I.). Tôi viết lại ý này để nhấn mạnh, và để hoà giải dân tộc: Giáo hội Công giáo Việt Nam, giáo dân Công giáo người Việt Nam gắn bó, hiệp thông với đất nước Việt Nam, dân tộc Việt Nam qua hình tượng Chúa Jesus yêu nước, chống đế quốc cổ đại La Mã xâm lược với ý thức chủ quyền đất nước, độc lập dân tộc, như mới trình bày lại ở mấy dòng trên.

2) Về hoàng đế Hàm Nghi:
Nói thật ra, nhân vật lịch sử Hàm Nghi có hai giai đoạn khác nhau: 1885-1888 và 1888-1944. Giai đoạn đầu, Ngài là biểu tượng tối cao của phong trào Cần vương (chống Pháp và tả đạo Thiên Chúa giáo tiếp tay cho Pháp, giúp vua khôi phục chủ quyền đất nước). Giai đoạn sau, Ngài bị lưu đày sang Algerie, tại thành phố Alger. Trong giai đoạn hai này, nhất là từ lúc Ngài thành hôn với cô gái Pháp (1904), vấn đề nảy sinh! Cô ta là con của thẩm phán người Pháp thực dân tại Alger. Và dĩ nhiên vua Hàm Nghi phải chịu phép rửa tội thành tín đồ Công giáo.
Vấn đề là vị đứng đầu phong trào Cần vương (chống Pháp, chống tả đạo) lại trở thành người lấy con gái thực dân Pháp, trở thành tín đồ Công giáo!
Thế là phản bội, đầu hàng, ít ra là thoả hiệp trong thế thua, thế yếu, tình huống bị bắt làm tù nhân lưu đày biệt xứ!
Vậy thì sao chúng ta đặt tên trường, tên đường, kính yêu vua Hàm Nghi?
Tôi lí giải vấn nạn đó, như đã viết trong bài thơ này.
Xin thưa thêm:
Trong vấn đề đó, có khía cạnh Công giáo (một bộ phận tiếp tay cho thực dân Tây Ban Nha, Pháp xâm lược, bị sĩ dân và sử cũ gọi là tả đạo, gồm cố đạo thực dân và dữu dân). Sử sách Đông Tây kim cổ đều đã bàn luận, vì Công giáo là một trong hai tác nhân thật sự xâm lược các thuộc địa. Không phải mới mẻ gì. Không có gì phải ngần ngại viết thẳng ra. GS. Nguyễn Văn Trung là tín đồ Công giáo, mà ông cũng đã viết cuốn “Chủ nghĩa thực dân Pháp, thực chất và huyền thoại”. Tiến sĩ linh mục Trần Tam Tỉnh cũng đã viết cuốn “Thập giá và lưỡi gươm”. GS. Tsuboi cũng viết cuốn “Nước Đại Nam đối diện với Pháp và Trung Hoa”… Đó là chưa kể đến học giả Trần Trọng Kim, sử gia Phan Khoang… GS. Trần Văn Giàu, GS. Nguyễn Văn Kiệm, GS. Cao Huy Thuần…

3) Về sử học và tôn giáo:
Chúng ta không thể không phân biệt sử học và tôn giáo. Một khi tôn giáo bị can dự vào chính trị thì tôn giáo là một tác nhân chính trị trần thế, phải được sử học nghiên cứu, đánh giá như một thế lực chính trị trần tục. Cũng như X là một giáo viên, thì chỉ thuần tuý dạy học; nhưng nếu X còn tham dự cướp đất, giết người, thì không thể vì “tôn sư trọng đạo” mà không truy tố thầy giáo X ra toà án, tuyên án bị cáo X! Vấn đề gây thắc mắc cũng tương tự như thế.

4) Về thiết chế Nhà nước Pháp và Nhà thờ Công giáo Pháp, thời còn liên kết làm một:
Nghiên cứu sinh bậc tiến sĩ Amandine Dabat (chắt chít của vua Hàm Nghi) đã nói: “Ngài kết hôn với một phụ nữ Pháp vào năm 1904, trước khi Nhà thờ và Nhà nước tách rời nhau tại Pháp”. Sự liên kết làm một giữa Nhà nước Pháp và Công giáo Pháp là sự thật. Linh mục viện sĩ tiến sĩ sử học Trần Tam Tỉnh có viết cuốn sách nhan đề: “Thập giá và lưỡi gươm” (tức là Nhà thờ và Nhà nước). Thế đó, rõ ràng Hội Thừa sai Paris tại hải ngoại và quân thực dân Pháp viễn chinh xâm lược thuộc địa là một (hỗ trợ và tiếp tay cho nhau). Đối phó lại, thời Tự Đức – Hàm Nghi có phong trào “Bình Tây sát tả” (đánh Pháp, dẹp Công giáo Roma). Đó là sự thật lịch sử.

5) Về khổ hình “vợ gông tròng đạo”:
Tôi dùng cụm từ “vợ gông tròng đạo” là để thanh minh cho vua Hàm Nghi. Quý vị vui lòng xem lại lời bàn luận ở trên. Hàm Nghi là người đứng đầu phong trào Cần vương (bình Tây sát tả) mà lấy vợ Tây, vào đạo Công giáo, chịu kềm thúc, thì hoá ra Hàm Nghi phản bội, đầu hàng à? Đúng là Hàm Nghi rất khổ tâm, vì vợ là gông, đạo là tròng. Gông và tròng ấy đều do Nhà nước và Nhà thờ Pháp, thời thực dân, áp đặt, và tù nhân bị lưu đày Hàm Nghi không thể không chịu đựng. Tù nhân bị gông, bị tròng, thật khổ tâm, cho dù bằng cách đó, thì mới đáng trọng, chứ hân hoan, hạnh phúc thì thuộc loại bất thường, bị xem khinh!

6) Lời cảm ơn:
Xin cảm ơn các anh chị và các bạn đã bấm nút bày tỏ cảm xúc, thái độ. Xin cảm ơn các vị đã tham gia bàn luận để sáng tỏ bài thơ hơn: Nguyễn Đức Kim Long, Chân Lv., Văn Thanh, Nguyễn Tài, Bích Võ Ngọc, Kỳ Bảo… (tại: https:// www. facebook. com/tranxuanan.writer/posts/3016526045287993/ ).

T.X.A.
01-11-2021

Xem trọn vẹn bài thơ:
https:// www. facebook. com/tranxuanan.writer/posts/3015705178703413/

.
Nguồn ảnh: Express. vn / Google search:
.

.

.

.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

 
%d người thích bài này: