Chiếc cầu Ý Hệ (cầu Hiền Lương)

người bắn nhau nhưng đâu phải bắn nhau / bắn những ngoại xâm sau lưng nhau đó (thơ Trần Xuân An)

Archive for Tháng Hai, 2021

B40 (tập 27/49): SINH RA TRONG CHIẾN TRANH, GIÀ ĐI TRONG HẬU CHIẾN

Posted by Trần Xuân An trên 27.02.2021

hidden hit counter

        
.
Ngày Thơ Việt Nam & Ngày Thầy thuốc Việt Nam (15-01 âl. & 27-02 / 2021)
Bài 40, viết tiếp “Tổ quốc ơi…”
SINH RA TRONG CHIẾN TRANH,
GIÀ ĐI TRONG HẬU CHIẾN
Trần Xuân An

nghề văn cũng như nghề thuốc
hậu chiến cũng trầm trọng vết thương
phẫu thuật bằng lí lẽ vô trùng, đanh thép
thấu hiểu nỗi đau, tâm hồn cũng máu tuôn

vải trắng như giấy trắng, máu đọng
đỏ chữ thập, đỏ trăng non, đỏ kim cương
những mũi kim khâu hoà giải lành lặn
trông như vài cầu Hiền Lương

suốt đời tôi chưa từng cầm súng
cha anh là sĩ quan bàn giấy, công chức phố phường
nên kính nhân lên nghìn lần nỗi đau hậu chiến
bao gia đình oằn lưng tang chế máu xương

lí giải chính mình bằng chủ nghĩa lí lịch
là hạ mức độc lập mỗi người xuống tầm thường
nhưng thôi thì mỗi người tự hoà giải
chữ và tâm, tự phẫu thuật, khâu lấy vết thương

có nhà văn, cha là Việt Minh tập kết ra Bắc
một đời cầm bút chống cộng kiên cường
có nhạc sĩ, cha là đại thần, bị Việt Minh hành quyết
một đời bao bài ca Đỏ, chẳng hoen sương

vượt lên chủ nghĩa lí lịch, hồng lãng mạn
rồi đỏ chữ thập, đỏ trăng non, đỏ kim cương
nhưng viết — phẫu thuật, dưới ánh sáng trắng
ánh sáng đỏ hay vàng, hoà giải vô phương.

T.X.A.
13:34-15:01, 27-02-2021

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2838524283088171/
.

.

Posted in Không phân loại | Tagged: , , | Leave a Comment »

B39 (tập 27/49): VACCINE COVD-19 RẰM NGUYÊN TIÊU

Posted by Trần Xuân An trên 27.02.2021

hidden hit counter

        
.
Ngày Thơ Việt Nam (15-01 âl.)
& Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27-02 (2021)

Bài 39, viết tiếp “Tổ quốc ơi… “
VACCINE COVID-19 RẰM NGUYÊN TIÊU
Trần Xuân An

vầng trăng tròn, tròn làm chi
để khiếm khuyết rồi chờ khi trăng tròn
tròn trăng Cuội, lại hao mòn
triệu năm nữa trăng vẫn còn nguyên trăng

phi thuyền không chở theo Hằng
vì trăng không Cuội! Truyện gần thực hơn
hình tượng Hằng lẻ, Cuội đơn
mơ cây thuốc, chín như non, trăng ngời

sự thật trần trụi lâu rồi
trăng vẫn đẹp cho cõi người ánh trăng
đẹp trăng chia sáng thế gian
rằng Cuội giấu thuốc thành chàng chiếc thân!

mặt trời, tới gần, thành than
tội nhân độc nhất, tối dần sáng ra:
gương Cuội treo cõi người ta
án “tù” thuốc giấu xưa xa muôn đời

nếu chiết cành cho khắp nơi
nếu khắp nơi biết, cử người đến canh
cây chẳng lên trăng trời xanh
Cuội không níu rễ, sao đành Hằng xa!

trừ mặt trời lửa cháy loà
cõi trần này, sáng nhất là Cuội thôi
triệu năm một tấm gương soi
tội ích kỉ lớn nhất đời phải chăng?

tôi và bạn, đêm Giêng trăng
cầm điện thoại, ngồi khác bàn, cách li
trăng Covid, trăng siêu vi
có nghe “tù” Cuội khóc gì Hằng ơi!

đày lên hoang vắng đơn côi
sáng là rõ án mặt trời soi cho
cây thuốc nghìn năm chết khô
truyện dân gian Cuội nhờ thơ nhắn Hằng

án không bản án, sáng trăng
ánh trăng đủ nhắc luật nhân quả đời
sự tích xưa định hình rồi *
giải mã này, đâu cưỡng lời nào đâu!

thời Covid ngồi xa nhau
nỗi cô độc treo trên đầu rõ hơn
ích kỉ, không ai sống còn
nhìn trăng, kẻo dịch vùi chôn loài người!

T.X.A.
06:34-08:02, 26-02-2021
………………

(*) Tôi giải mã căn cứ vào bản sưu tầm từ lâu đã cố định của học giả Nguyễn Đổng Chi.

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2837456903194909/

Xem thêm (nhưng chủ yếu căn cứ vào bản sưu tầm của Nguyễn Đổng Chi):
Dưới đây là bản rút gọn, cải biên một ít tình tiết, nhưng ý tứ không khác bản do Nguyễn Đổng Chi sưu tầm, lâu nay được xem là bản gốc:
Sự tích chú Cuội cung trăng
1. Ngày xửa ngày xưa có một tiều phu tên là Cuội. Một hôm Cuội vào rừng, bỗng đâu gặp một con hổ con xông đến. Không kịp tránh, anh đành liều mạng vung rìu lên đánh nhau với hổ.  Hổ còn non nên thua sức người, bị Cuội bổ một rìu, lăn quay ra đất. Vừa lúc đó, hổ mẹ về tới nơi. Cuội chỉ kịp quăng rìu,  leo tót lên cây. Từ trên cao nhìn xuống, Cuội thấy hổ mẹ chạy đến một bụi cây gần đó, đớp một ít lá về nhai mớm cho con. Khoảng giập bã trầu, hổ con tự nhiên cựa quậy, vẫy đuôi rồi sống lại. Chờ cho hổ mẹ tha con đi nơi khác, Cuội tìm đến bụi cây kia, đào gốc mang về.
2. Từ khi có cây thuốc quý, Cuội cứu sống được rất nhiều người. Một lần, Cuội cứu được con gái một phú ông, được phú ông gả cô gái ấy cho. Vợ chồng Cuội sống với nhau thật êm ấm. Nhưng một lần, vợ Cuội trượt chân ngã vỡ đầu, Cuội rịt lá thuốc cho mà mãi không tỉnh lại. Thương vợ, Cuội nặn thử bộ óc bằng đất cho vợ rồi rịt thuốc lại. Không ngờ vợ Cuội sống lại, tươi tỉnh như thường. Nhưng từ đó, người vợ mắc chứng hay quên.
3. Một lần, vợ Cuội quên lời chồng dặn, đem nước giải tưới cho cây thuốc. Vừa tưới xong, ai ngờ cây thuốc lững thững bay lên trời. Thấy thế, Cuội nhảy bổ đến, túm vào rễ cây. Nhưng cây thuốc cứ bay lên, kéo theo cả Cuội lên tít cung trăng.
    Ngày nay, khi nhìn lên mặt trăng, ta vẫn thấy chú Cuội ngồi dưới gốc cây thuốc quý.

(Theo TRUYỆN CỔ VIỆT NAM, do Nguyễn Đổng Chi sưu tầm.
Nguồn: Sách giáo khoa lớp 3 (truyện đã được rút gọn, cải biên) – web loigiaihay. com).

——————

Trọn vẹn văn bản trong
“Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam” của Nguyễn Đổng Chi (5 tập, in nhiều lần, Hà-nội, 1957 – 1982):

Cây thuốc cải tử hoàn sinh hay là sự tích thằng Cuội cung trăng

Ngày xưa ở một miền nọ có thằng Cuội làm nghề đốn củi. Tất cả tài sản của Cuội chỉ có một chiếc rìu. Một hôm như thường lệ, Cuội vác rìu đi vào rừng sâu tìm cây mà chặt. Khi lội qua một con suối nhỏ, Cuội bỗng giật mình trông thấy một cái hang hổ. Nhìn trước nhìn sau, chỉ thấy có bốn con hổ con đang vờn nhau trước hang, Cuội bèn xông đến vung rìu bổ cho mỗi con một nhát lăn quay ra đất. Nhưng vừa lúc đó, con hổ mẹ cũng về tới nơi. Nghe một tiếng gầm kinh khủng ở sau lưng, Cuội chỉ kịp quăng rìu leo thoăn thoắt lên một ngọn cây cao. Từ trên cây nhìn xuống, Cuội thấy hổ mẹ lồng lộn trước đàn con đã tắt thở.
Nhưng chỉ một lát sau, hổ mẹ bỗng bỏ con nằm đấy, lẳng lặng chạy đến một gốc cây gần chỗ Cuội ẩn, miệng đớp lấy một ít lá cây rồi trở về nhai mớm cho đàn con. Khoảng giập bã trầu, bọn con hổ tự nhiên cục cựa, vẫy đuôi rồi sau đó lại đi đứng chạy nhảy như thường. Biết đấy là cây thuốc thần, Cuội chờ cho hổ mẹ tha con đi nơi khác, lần xuống tìm đến cây thuốc kia, đào gốc vác về.
Dọc đường, Cuội gặp một ông lão nằm vật trên bãi cỏ. Cuội ghé lại xem thì ra ông lão đã chết. Chàng đốn củi liền đặt gánh xuống, không ngần ngại rứt ngay mấy lá cây quý rồi cúi xuống nhai mớm vào miệng ông lão. Mầu nhiệm làm sao, mớm vừa xong, ông lão đã mở bừng mắt tỉnh dậy. Ông hết lời cảm ơn chàng trai cứu mạng và hỏi chuyện. Thực tình, Cuội kể lại tất cả. Nghe xong, ông lão kêu lên:
– Trời ơi! Lão từng nghe nói cây này vốn tên là cây đa có phép “cải tử hoàn sinh”. Thật là lão có phúc mới được gặp con. Con hãy chăm vun bón cho nó để cứu thiên hạ. Nhưng nhớ đừng có tưới bằng nước bẩn mà cây bay lên trời đó.
Nói rồi ông lão chống gậy ra đi. Còn Cuội thì gánh cây về trồng ở góc vườn để tiện chăm sóc hàng ngày. Luôn luôn nhớ lời ông lão dặn, ngày nào Cuội cũng tưới cây bằng nước giếng trong.
Từ ngày có cây thuốc quý, Cuội cứu sống được rất nhiều người. Hễ nghe nói có ai vừa nhắm mắt tắt hơi là Cuội lập tức mang lá cây đến tận nơi cứu chữa. Tiếng đồn Cuội có phép lạ lan đi khắp nơi.
Một hôm, Cuội lội qua sông thấy xác một con chó chết trôi. Thương tình, Cuội vớt lên rồi giở lá giắt trong mình ra cứu chữa cho chó sống lại. Con chó quấn quýt theo Cuội tỏ lòng biết ơn. Từ đấy Cuội có thêm một con vật tinh khôn làm bạn.
Một lần khác có một lão phú hộ ở làng bên cạnh hớt hơ hớt hải chạy đến tìm Cuội vật nài xin Cuội cứu cho con gái minh vừa sẩy chân chết đuối. Cuội vui lòng theo về nhà và đưa lá ra chữa. Chỉ một lát sau, mặt cô gái đang tái nhợt bỗng hồng hào hẳn lên. Rồi nàng mở bừng mắt ra, vươn vai ngồi dậy. Lão phú ông xiết hao mừng rỡ, bảo Cuội muốn lấy gì cứ việc chọn tùy thích. Cuội ngỏ ý chỉ muốn lấy cô gái làm vợ.
Biết Cuội là ân nhân của mình, cô gái thuận làm vợ chàng. Lão phú ông cũng bằng lòng gả con cho Cuội.
Vợ chồng Cuội sống với nhau thật vui vẻ êm ấm. Nhưng trong vùng có bọn con trai hồi trước vẫn ngấp nghé cô gái của lão phú ông, nay thấy bông hoa thơm tự nhiên lại lọt vào tay anh chàng đốn củi thì ngấm nghầm ghen tỵ và cố tìm cách làm hại cho bõ ghét. Một hôm chờ lúc Cuội lên rừng, chúng xông đến định bắt lấy vợ Cuội. Không ngờ vợ Cuội chống cự quyết liệt, chúng bèn giết chết. Giết đoạn, chúng vẫn sợ bị lộ vì biết Cuội có phép chữa cho người ta sống lại, nên chúng lại moi ruột người đàn bà vứt xuống sông rồi mới kéo nhau đi. Khi Cuội gánh củi trở về thì thấy vợ đã chết lạnh từ bao giờ rồi. Cuội vội bứt lá để mớm nhưng mớm bao nhiêu vẫn không công hiệu, vì không có ruột thì làm sao mà sống lại được.
Thấy chủ khóc lóc thảm thiết, con chó lại gần xin hiến bộ ruột của mình để thế vào bộ ruột của cô chủ. Cuội chưa từng làm thế bao giờ nhưng cũng liều nhắm mắt mượn bộ ruột chó thử cứu cho vợ mình xem sao. Quả thực sau khi lắp ruột vào, vợ Cuội lại sống lại như trước.
Thương con chó vì chủ mà chết, Cuội bèn nặn thử một bộ ruột bằng đất lắp vào bụng chó rồi nhai lá thuốc dịt vào; không ngờ chó cũng đứng dậy, vẫy đuôi liếm vào tay Cuội. Vợ với chồng, người với vật từ đây lại quấn quýt hơn trước.
Nhưng Cuội không ngờ rằng cũng từ dấy tính nết của vợ mình có phần thay đổi. Người đàn bà ấy dường như lú ruột lú gan, bảo một đàng làm quàng một nẻo. Điều đó làm cho Cuội lắm lúc bực cả mình. Cuội rất lo, vì không biết bao nhiêu lần chồng dặn vợ – “Có đái thì đái bên Tây, chớ đái bên Đông, cây giông lên trời”. Thế mà vợ Cuội nào có nhớ cho lời dặn quan trọng ấy.
Một buổi chiều, chồng còn kiếm củi chưa về, vợ Cuội đang hái rau ở vườn phía Đông bỗng thấy mót, bèn chạy vội lại gốc cây quý của chồng, chẳng còn nhớ gì đến lời dặn: cứ thế vén váy đái. Không ngờ vừa đái xong, tự nhiên cả một vùng đất chuyển động, cây cối xung quanh rung lên và gió thổi ào ào. Được một chốc cây đa long gốc bật rễ rồi lừng lững bay lên trời.
Giữa khi ấy Cuội đã bước chân về đến cổng. Thoáng thấy cây quý sắp bay mất, bên cạnh đó có cả người vợ đang kêu om sòm, Cuội đoán ra nông nỗi, lập tức vứt ngay gánh củi, nhảy bổ đến toan níu cây lại.
Nhưng cây lúc ấy đã rời khỏi mặt đất lên quá đầu người. Cuội chỉ còn kịp móc rìu vào rễ cây cốt để kéo cây xuống, nhưng cây vẫn một mực bốc lên không sức nào có thể ngăn lại. Về phía Cuội, chàng cũng nhất định không chịu buông rìu, thành thử cây thần kéo cả người Cuội bay lên mãi, lên mãi, cuối cùng đến tận cung trăng.
Từ đấy Cuội ở luôn tại cung trăng với cây đa của mình. Cho nên ngày nay mỗi khi nhìn lên mặt trăng ta luôn luôn thấy bóng của Cuội dưới gốc cây thuốc quý. Người ta kể rằng mỗi năm cây đa chỉ rụng có mỗi một lá mà thôi. Ai nhặt được lá cây ấy thì có thể dùng để cứu chữa người chết sống lại. Những con cá heo cũng biết như vậy, cho nên nếu lá rơi xuống biển, chúng tranh nhau đớp lấy coi như của quý để làm thuốc cứu chữa cho tộc loại.

(Nguồn bản vi tính: sachhayonline. com)

——————–
——————–

Trích tiểu thuyết “Ngôi trường tháng giêng” của Trần Xuân An (1998), Nxb. Thanh Niên ấn hành 2003:

“… Vầng trăng cổ tích! Cổ tích có chút châm biếm thói ích kỉ của chú Cuội khư khư giữ kín thuốc giấu, có niềm khát vọng chữa lành mọi vết thương đau trần thế, và còn có cả hai tâm trạng cô đơn nghìn năm vời vợi – nỗi nhớ trần gian –, dân dã thôi nhưng sâu thẳm hơn cả Xen Ê-xuy-pe-ri (Saint-Exupery). Lộc Biếc ngẩng mặt lên vầng trăng, vầng sáng của cô Hằng. Vâng, ích kỉ đồng nghĩa với cô đơn và cô độc, tuy có vợ có chồng ngày ngày bên nhau. Và cũng bởi ích kỉ, cây đa thần dược thành nơi phóng uế phàm tục! Vâng, ích kỉ sẽ tự đày mình vào một hành tinh hoang vắng. Vầng sáng tự ngàn xưa mờ mờ in dáng cây đa cổ thụ như một vết nhơ đa nghi, ích kỉ, cô độc!…”
.

Posted in Không phân loại | Tagged: , , , , | Leave a Comment »

B38 (tập 27/49): KHĂN TANG TRONG LÍ LỊCH

Posted by Trần Xuân An trên 24.02.2021

hidden hit counter

        
.
Bài 38, viết tiếp “Tổ quốc ơi… “
KHĂN TANG TRONG LÍ LỊCH
Trần Xuân An

1

bốn mươi tư năm chiến tranh
ruột thịt gia đình không có ai chết trận
tất cả đều được bình an
nhưng vẫn có ba nỗi niềm khăn tang
đã lắng

trong quãng dăm năm Việt Minh
bà nội kính yêu, máy bay Pháp bắn
Kh’Mer Đỏ tấn kích, chết người anh
trong trại tù sĩ quan, sau tàn cuộc Sài Gòn
một đứa em chìm theo ghe ngoài biển

hai nỗi đau do giặc ngoại xâm
nói chi một nỗi đau do bão và sóng mặn
không là gì, so với đồng bào chung số phận
tràn ngập máu xương
non nước li tan

2

chiến tranh trong bao chiếc khăn tang
ở trăm triệu công dân, trăm triệu lí lịch
có loại lí lịch trích ngang về máu, nước mắt
bốn mươi tư năm chiến tranh
từ lâu siêu thoát khói nhang

dẫu sao, không dễ gì bị lí lịch giam cầm
nếu mọi người tự do tư tưởng, tự do cầm bút
(ruột thịt gia đình nội ngoại Miền Nam
có thời không chủ nghĩa lí lịch
tự quyết tự thân)

tự quyết con đường chính mình
trong đời sống, trên từng trang viết
có thể bị ngã, do đâu đó đẩy xô oan nghiệt
vẫn gượng lên, tự quyết chính mình
mỗi trang viết thách thức với nghìn năm

giải thoát cho mọi nhà sử, nhà văn
cho dù lí lịch Vàng hay Đỏ
cái tâm của mỗi người trên trang viết đó
hãy thách thức tác phẩm mình
với nghìn năm!

3

không phải khăn tang trong lí lịch
mà chính là ba chiếc khăn tang
về ba cái chết Chân, Thiện, Mĩ
tầm mắt không thấu trần gian vạn năm
ba chiếc khăn tang này mới bịt mắt sử, văn…

T.X.A.
05:12-07:01, 24-02-2021

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2835968273343772/

Ảnh do nhiếp ảnh gia Lê Văn Duy chụp:

Posted in Không phân loại | Tagged: , , | Leave a Comment »

B37 (tập 27/49): BÓNG & TƯỢNG NGƯỜI NÔNG DÂN GÁNH LÚA

Posted by Trần Xuân An trên 22.02.2021

hidden hit counter

        
.
Bài 37, viết tiếp “Tổ quốc ơi… “
BÓNG & TƯỢNG
NGƯỜI NÔNG DÂN GÁNH LÚA
TRÊN ĐỈNH NÚI SƠN CHÀ
Trần Xuân An

ý chí ngàn xưa vẽ lên trời cao
in bóng xuống trang thơ tôi: Người gánh lúa
dấu chân bước: Hoàng Sa, Trường Sa
ngọn bút tôi thành đục, thành búa
tạc tượng Người Nông Dân trên núi Sơn Chà

mỗi hừng đông bóng ngã vào thành phố
mọi chiều tà bóng ôm Biển Đông ta
mến thương Phillipines trường thành đỡ bão
thân gần Phillipines vạn đảo
hào hoa

hình tượng Đất nước: Người gánh lúa
bó Nam phần, bó Bắc phần, trong chúng ta
mất bước chân Hoàng Sa, Trường Sa:
mất đôi chân Việt Nam xưa xa, sóng vỗ
— mất đôi chân cái bóng hình tượng đó!

T.X.A.
08:23-11:12, 22-02-2021
………….

(*) Sơn Chà ở Đà Nẵng (có người ghi là Sơn Trà).

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2834590186814914/

Ảnh của báo Phú Yên (Google search):


.

Posted in Không phân loại | Tagged: , | Leave a Comment »

B36 (tập 27/49): NGƯỜI VIỆT MÌNH HẬN THÙ NHAU LÀM CHI…

Posted by Trần Xuân An trên 21.02.2021

hidden hit counter

        
.
Bài 36, viết tiếp “Tổ quốc ơi…”
NGƯỜI VIỆT MÌNH HẬN THÙ NHAU LÀM CHI,
NỘI CHIẾN TRONG NGOẠI CHIẾN
Trần Xuân An

những mẩu tin hình sự
trên mặt báo hằng ngày
rởn gáy tận giấc ngủ
hoà bình, thế này đây!

nữa là thời nội chiến
trong ngoại chiến, bom dày
súng rền, luật bắn giết –
luật rừng – không ghê tay

miền Quốc gia, giết Đỏ
miền Cộng sản, giết Vàng
lẽ đương nhiên thời chiến!
sử mỗi làng bao trang?

trước chia cắt Bến Hải
sau đó, cũng máu xương
Pháp – Tàu, thác súng đổ
Mỹ – Nga, thác súng tuôn

cái ác trong người Việt
hay cái ác chiến tranh?
chiến tranh khiến người ác
ác, nhân danh tốt lành!

Nam, vì bình yên nước
diệt “Cộng sản xâm lăng”
cấm liên lạc, tiếp tế
cấm chứa chấp “phiến quân” *

Bắc, vì bình yên nước
truy Quốc dân đảng tan
giết quan quân Bảo Đại
tề “nguỵ” của thực dân *

hiền lành và nhẫn nại
là người Việt nghìn đời
nhưng chiến tranh, mầm ác
bùng lên, tự vệ thôi

chiến tranh tạo guồng máy
dựng tình thế mất còn
đinh ốc không thoát được
chôn địch kẻo địch chôn

chiến tranh là chém giết
lửa nung tham sân si
chiến tranh, quy luật ấy
hiểu vậy, thù hận chi!

trăm ba mốt năm đó
truy nguyên, kẻ thù đâu?
kẻ thù chính là Pháp
là Tàu, dù đổi màu

là Nga, đế quốc Đỏ
là Nhật theo Hitler
là Mỹ, thực dân mới!
ta thù nhau là mê

và tôn giáo chính trị
khiến đức tin cũng mù
chủ nghĩa công hữu Đỏ
nhiều súng, đầy ao tù

điểm nóng Chiến tranh Lạnh
ta hận thù nhau chi!
say máu, say thuốc súng
say tuyên truyền, sân si

bồi dưỡng thù, giết địch
hun đúc hận, lợi quyền
chiến tranh, kẻ thảm sát
án toà binh hẳn nguyên

biết bao người trẻ tuổi
học hành trong chiến tranh
không mảy may thù hận
đau nội chiến, sao đành!

trẻ tuổi, còn ảo tưởng
tưởng ảo tốt, cũng lành
hào quang Điện Biên phủ
Sài Gòn, hoà bình nhanh

đằng nào cũng lệ thuộc
cùng lệ thuộc một bên
gộp sức giành độc lập
quốc thể, không chịu hèn!

trẻ tuổi, hiểu quy luật
chiến tranh là thế thôi
đâu ngờ còn cách mạng
lật giai cấp, đổi đời

(thơ tôi hồng thống nhất
trải lí lịch, thiệt thòi
coi bão táp cũng vặt
bút làm cán cân đời!)

chiến tranh, kẻ hận máu
hoà bình, người hận thời
may chủ nghĩa cọ xát
vào thực tiễn, bốc hơi

“Đổi mới”“Cởi trói”
thành Miền Nam cả rồi
đỏ vàng lam chín đoá
bình sọ trắng vui cười.

T.X.A.
08:34-10:01, 20-02-2021
…………..

(*) Một vài từ ngữ hai bên Đỏ và Vàng dùng để miệt thị nhau, như “phiến quân” (quân xúi giục, giúp kẻ ác), “nguỵ” (giả dối, bù nhìn, giặc). Còn chữ “tề” là do ngữ “ban hội tề” được rút gọn. “Tề” cũng như “đồng” trong ngữ “ban hội đồng”: cùng nhau chung sức. Tên gọi “ban hội tề” tồn tại đến 1949 (theo một số tác giả nghiên cứu), về sau đổi danh xưng thành “ban hội đồng” ở các làng xã.

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2833156620291604/
.

.

.
Ảnh từ Google search: Những địa danh gắn liền với tuổi học trò của tôi (thiếu An Giang, Sài Gòn – Gia Định).

Posted in Không phân loại | Tagged: , , | Leave a Comment »

B35 (tập 27/49): LÀM RUỘNG CHỮ FACEBOOK

Posted by Trần Xuân An trên 19.02.2021

hidden hit counter

        
.
Bài 35 viết tiếp “Tổ quốc ơi… “
LÀM RUỘNG CHỮ FACEBOOK
Trần Xuân An

làm thơ, cho hai phía hiểu nhau
mới trông, như đòn xóc hai đầu
hai bó lúa, gấp trăm bó đũa
gánh lúa về, vai ta rạn đau *

lúa trải tròn mặt trời, trên sân
trâu đạp thóc rời. Xay. Giã. Giần
gạo trên sàng, chịu đun sôi lửa
từng chén chữ, mời hai phía ăn

Trung phần, đâu phải nhọn hai đầu
nhọn hai đầu: Lũng Cú, Cà Mau
ôm mũi xóc, không cọng lúa đứt
đến mâm cơm, hạt chữ thơm nhau

gần bảy năm, cuốc bẫm cày sâu
soi mặt sông, đầu bạc, trắng râu
lúa gánh rồi! Thôi, hai vai chín *
thơ hoà giải này vang tới đâu!

T.X.A.
06:11-07:05, 19-02-2021
(Mùng 8 Tết Tân Sửu HB21)
………….

(*) Chín dạn: Đúng ra, phải viết là “chín rạn”. Đây là chữ của Nguyễn Du, một từ ghép trong “Văn tế thập loại chúng sinh” (“Văn Chiêu hồn”) của ông. Chín rạn: chỗ trên hai vai người bị đòn gánh tre, đòn xóc tre đè nặng, cọ xát, theo nhịp chân bước, khiến da bị chai lì, như thể bị chín bỏng đi và bị rạn nứt ra.
.
https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2832300527043880/
.
Ảnh do nhiếp ảnh gia Lê Văn Duy chụp:

Posted in Không phân loại | Tagged: | Leave a Comment »

B34 (tập 27/49): TẾT, TẶNG MỘT NGƯỜI VÀ TẶNG NHIỀU NGƯỜI

Posted by Trần Xuân An trên 14.02.2021

hidden hit counter

        
.
Bài 34, viết tiếp “Tổ quốc ơi…”
TẾT, TẶNG MỘT NGƯỜI
VÀ NHIỀU NGƯỜI
Trần Xuân An

~~ tặng Đ.Đ. & bài viết về gia đình bạn ~~

Tết, quét dọn quá khứ
sao máu sử lại tươi
nội chiến trong ngoại chiến
người viết, may lòng nguôi

chiến tranh là thế đó
bắn, chặt đầu, đâm lê
lưỡi rựa, cán cuốc đỏ
mai gãy hồn làng quê

chiến tranh là thế đó
chẳng bên nào nhân từ
Đỏ nhân, phải thắng đã
Vàng nhân, buông, phải tù

có kẻ cướp thương đất
thành bộ đội anh hùng
có kẻ xăm “sát cộng”
thua bạc, giữ lòng trung

cũng có nhà vô sự
liên can mà vô can
chắp tay, Tết máu cũ
máu nội chiến đều oan

oan – buộc lòng nội chiến
đối phương trong nhân dân
“giết oan hơn bỏ sót”
say máu, nhạc thúc quân

giết nhiều, càng yêu nước
“giết người mà lên lon” *
vòng hoa vì Tổ quốc
thành liệt sĩ, cho con

bao người dân vô tội
bỗng dưng thành kẻ thù
huân chương hoài rỏ máu
ghế xương thời lửa mù

trẻ vô can, vô sự
đọc sử nội chiến, đau
hãy trách người viết sử
truyền thù đến nghìn sau!

gắng viết sao cho thật
nội chiến ba mươi năm
Bắc, Nam đều ác! Nhớ
viết còn tình Việt Nam

đều Việt Nam yêu nước
thù nhau đến tận xương
hoà bình rồi, còn hận
do sử học, văn chương!

bồi dưỡng, đầu cơ hận
khoét sâu, thổi phồng thù
có phải mưu độc chiếm
hay chước để loại trừ?

hai phía đều yêu nước
chống hai Khối ngoại xâm
mỗi phía nương mỗi Khối
vận nước của Việt Nam

bút sử cần có lửa
viết ngũ cường ngoại xâm
nhưng nội chiến, một nửa
cần toàn cảnh, sáng tâm.

T.X.A.
trước 15:23, ngày mùng 3 Tết Tân Sửu HB21
(14-02-2021)
…….

(*) Nhạc phản chiến. Lon (le galon): quân hàm. Có trường hợp thăng quân hàm (lên lon) do chiến công, nhưng thường là lên lon theo thời hạn. “Hãy giết người đi con! Giết người mà lên lon!” là một lời chửi rủa, phản đối chiến tranh, chứ không phải là lời khuyên bảo nên như vậy.

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2828985384042061/
.

.

Posted in Không phân loại | Tagged: | Leave a Comment »

B31,32,33: 03 Bài Tết Tân Sửu: THƯƠNG TRÂU, THƯƠNG BÚT PHÍM

Posted by Trần Xuân An trên 09.02.2021

hidden hit counter

        
Bài 32, viết tiếp “Tổ quốc ơi…”
THƯƠNG TRÂU,
THƯƠNG BÚT PHÍM
Trần Xuân An

cuối năm, chờ đón Tết Trâu
thầm nhớ bài ca dao cổ
nghìn đời thân thương gắn bó
“cấy cày là việc nông gia *
ta đây trâu đó ai mà quản công”

như người, nông gia trên đồng
hơn người, bốn ngăn nhai lại *
thương người, trâu nhường thóc mẩy
“bao giờ cây lúa còn bông
thì còn ngọn cỏ trên đồng trâu ăn”

cùng giới cầm bút sử văn
canh tân ruộng đồng chữ nghĩa
không dạ dày tư. Răng bé *
viết nhai lại thì sách cằn
bật cười, loé Tết, khi nhằn ca dao

thương trâu, thương trâu biết bao!
khác loài, trời sinh ra vậy
Tết Trâu, nhận đây một lạy
người hơn người nhờ tài cao
nói cùng loài vật, nao nao loài người!

cầm bút, độc sáng, lẻ loi
trâu là bút cùng máy chữ
Tết Trâu, mỗi lạy mỗi thứ
cánh đồng giấy trắng mênh mông
cày ca dao cổ sáu dòng ra Giêng

Tết Trâu, bút phím cũng thiêng
chắp tay lạy, vơi áy náy
sáu dòng ca dao, mấp máy:
‘bút phím ơi, ta bảo này
cùng ra ruộng giấy, cùng cày với ta’…

T.X.A.
08:11, 10:34, 09-02-2021
(28 tháng chạp, Canh Tý HB20-21)
…………

(*) ~ Có dị bản: “Cấy cày vốn nghiệp nông gia”; “cấy cày giữ nghiệp nông gia” (câu thứ hai này thuộc bản sách Vũ Ngọc Phan, “Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam“, in lần 8, Nxb. KHXH., 1978, tr.229). ~ Dạ dày của loài trâu có bốn ngăn (dạ dày tư).

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2825193884421211/
.

Bài 31, viết tiếp “Tổ quốc ơi…”
CHÈO GHE VƯỢT CẠN
Trần Xuân An

~~ tặng bạn Võ Văn Luyến (nhà thơ) ~~

chèo ghe trên bờ cạn
“vượt cạn” đều “mồ côi”
làm thơ, lọt lòng tứ
bút chèo giấy mây trời!

viết, kết hôn với Đời
nhà văn là Người Mẹ
bản thảo đau sinh đẻ
đều “vượt cạn” “mồ côi”

Mẹ – biểu tượng sáng tạo
cả vật lí, y khoa…
nở nhuỵ ở vầng trán
hay từ ngực khai hoa!

thiên tính Mẹ, trừu tượng
vâng, thiên tính tinh khôi
ai cũng có tính Mẹ
tính Mẹ là tính trời

thiên tính Mẹ – sinh sản
sáng tạo cả thế gian
như mọi người trần thế
tính Mẹ trong nhà văn

cho dù nam hay nữ
tính Mẹ đều trong ta
nhà văn không tính Mẹ
phản ánh Đời mù sa!

không ai đau thay được
xé ngực sinh sách Đời
“vượt cạn” như huyền thoại
đồng nghiệp đến ru nôi.

T.X.A.
trước 14:00, 02-02-2021

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2820327728241160/


.

Bài 33, viết tiếp “Tổ quốc ơi…”
NỤ HÔN TRƯỜNG CỬU
Trần Xuân An

đầu năm, trời đất hôn dài
hôn từ tháng chạp ra ngoài tháng giêng
nụ hôn như thể vô biên
sầu đông rừng tím, sông nghiêng mai vàng.

T.X.A.
Mùng một Tết Tân Sửu HB21
(14:52-15:01, 12-02-2021)

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2827464210860845/
.

Posted in Không phân loại | Tagged: , , | Leave a Comment »

2 CẶP CÂU ĐỐI TẾT TÂN SỬU 2021 (HB21)

Posted by Trần Xuân An trên 07.02.2021

hidden hit counter

        
.
CÂU ĐỐI 1 TẾT TÂN SỬU 2021

Trâu lịch Việt, tân niên, nghé ngọ mừng Xuân
Mai phương Nam, cổ truyền, long lanh thắm Tết

T.X.A.
06-02-2021

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2823955224545077/
.

.
CÂU ĐỐI 2 (HÀI HƯỚC) TẾT TÂN SỬU 2021

Covid vào Cồ Việt, Covid sợ; mừng còn Tết thương trâu
Côvơ đến Cổ Vời *, Côvơ lo; vui vẫn Xuân quý nghé

T.X.A.
08-02-2021
………………

(*) Các vùng biển xa cổ xưa của nước ta.

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2824711691136097/
.

.

.

.
Ảnh: Đôi trâu đang phi và hoa mai vàng (Google search)
Ảnh “chữ An”: Đây là một nhãn bánh thuộc thương hiệu Orion. Thấy vui vui, vì trùng với tên An của bản thân.
.

.

Posted in Không phân loại | Tagged: , | Leave a Comment »

B3,b4,b13 viết tiếp tập thơ 26/49 (tức tập thơ 27/49)

Posted by Trần Xuân An trên 06.02.2021

hidden hit counter

        
.
Bài 3 viết tiếp “Tổ quốc ơi…”
MAI NỞ SỚM, NHÂN ĐÔI
Trần Xuân An

nhà không vườn ẩn, trong thành phố
một khoảnh mặt tiền, vợ mưu sinh
bao lơn, thùng gạch treo đầy đất
tháng mười, mai đã nở, vàng xinh!
 
a ha, thơ thốt lên vui lắm
dội lại lời mai điềm đạm hương
như Tết réo mong, thời tuổi nhỏ
vọng lại lời mai, đằm thắm thương
 
mai vẫn muôn đời biểu tượng Tết
chừng như mỗi xuân một lời hay
hoa và lộc non luôn gợi ý
tứ thơ Tết tới, hiện trên tay *
 
thế đấy, mai ngoài lan can sắt
đón tháng Một ta, bừng Tết rồi *
cuối Chạp, lại rước về mai chậu
điềm đạm, đằm thắm, Tết nhân đôi
 
đại dịch, bão lũ, còn nhân hậu
năm nhuận tháng tư, tươi tháng mười
thắp hương ở bao lơn, bỗng thấy
mai thương đời, dù mọc chơi vơi.
 
T.X.A.
17 tháng mười Canh Tý 2020
(01-12-2020)
…………….
 
(*) ~ Bói hoa, bói lộc non trong thú chơi hoa ngày Tết của nhiều người, khiến người ta có nhiều ý tưởng mới về năm mới. Đối với người làm thơ, hoa và lộc non cũng gợi ra nhiều ý thơ, tứ thơ. ~ Tháng Một ta: tháng mười một âm lịch; tháng Chạp ta: tháng mười hai âm lịch.
(Bài này đã đăng tập san Quán Văn số 79)

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2773340166273250/
.

.

.
Bài 4 viết tiếp “Tổ quốc ơi…”
Gửi đăng tạp chí Cửa Việt
NHÀ CỘI RỄ THI SĨ CHẾ LAN VIÊN
Tràn Xuân An

làng An Xuân, cội rễ cha lẫn mạ
tắm sương ngọt, thơm hồn Phan Ngọc Hoan
tim Quảng Trị, rung nhịp Chàm Bình Định
Hà Nội lửa, Sài Gòn kim cương than

suốt một đời, mang phận Kiều họ Chế
xong Điêu tàn, Chế lại thuần Việt rồi
Chế Kiều Hoan ở Viên Tĩnh viên ấy *
sương Cam Lộ, vườn Sài Gòn ngọt tươi

hồn lại về làng cội rễ, Quảng Trị
nhà lưu niệm vĩnh cửu Chế Lan Viên
di chỉ quê, chính là thơ Di cảo
Quảng Trị ròng, Di cảo thật chất riêng

tròn trăm năm, thành Đền thiêng Thi sĩ
tại nguyên quán, sơ sinh, lớp ban đầu
xa và gần, người hành hương Quảng Trị
từ hôm nay mãi mãi tới nghìn sau.

T.X.A.
trước 11:30, 08-12-2020
……………

(*) Hàn Mặc Tử gọi Chế Lan Viên (Phan Ngọc Hoan) là Chế Bồng Hoan. Căn cứ vào bài “Đọc Kiều”, “Định nghĩa dân tộc” và nhiều bài khác của nhà thơ có đề cập đến Thuý Kiều trong “Truyện Kiều” – Nguyễn Du, tôi ghép họ hoặc tên thành: Chế Kiều Hoan. ~ Nhà vườn của Chế Lan Viên ở quận Tân Phú, TP.HCM., được chính nhà thơ đặt tên là Viên Tĩnh viên.
(Bài này đã gửi tạp chí Cửa Việt)

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2779050382368895/

Bài 13 viết tiếp “Tổ quốc ơi…”
CHÚT NGÔNG LẤY HÊN TUỔI MỚI
Trần Xuân An

lịch mặt trời quên một tuổi ta
sáu lăm năm, suối hoá sông xa
nguồn sơ sinh đến bến phai tóc
(chưa khắp biển, chưa mưa lại nhà)

tin tưởng mình còn lâu mới chết
còn chèo dòng sống, dài thăng trầm:
viết trường vàng, viết tiếp trường đỏ
giảng dạy, vắt biên vải, viết thầm *

vẫn cầm bút, viết một chồng sách
nửa sách giấy và nửa mạng treo
danh ngỡ tác gia, không sống hận
gặp thời buổi khó, sự nghiệp bèo

nhỏ mơ: chữ dựng nhà thơ lớn
biệt một dòng văn sử, còn mơ
sách với sọ bừng hoa chín đoá
trên thuyền, bút gõ mạn, trăm bờ

lịch mặt trời còn lịch mặt trăng
thơ yêu đủ đắp mộ, nghìn trang
sông tình tới cuối sông còn lắm
trăm tuổi bút, thơ tuổi trẻ măng.

T.X.A.
06:15-09:30, 30-01-2020
…………..

(*) Vắt biên vải: vắt sổ quần áo.
(Bài này đã gửi tuần báo Văn nghệ TP.HCM.)

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2795703347370265/
.

.
Bài 34 tập thơ 26/48 “Tổ quốc ơi, con kính thưa lời nói thẳng”
BÃO KẺ DIÊN 1985
Trần Xuân An

thương nhớ quá cây trứng gà lá rợp
trứng ổ rơm, đến quả chín chay thiền *
thương nhớ lắm sầu đâu sầu đâu đó
hoa tím bừng, sau bão lụt, hương riêng

hai cây chắn bão khét khô nam lửa *
mưa trút Lào, than đỏ quạt phía ta
bão nam lửa cũng tranh toe, tôn lật
cây vặn cành vẫn toả mát hè nhà

lụt lút cổ, cách năm, vin bè chuối
lại bão xô cây tím nỗi sầu đâu
cây dân khúc trứng gà cũng trốc gốc
hạt nỗi niềm còn trong tâm, mùa sau

lại bão khổ, bão khốn rồi bão nạn
tôi đành vay, đành tạm kí ức thôi *
ổ trứng gà, cây trứng gà hi vọng
cùng sầu đâu, bão gieo vào thơ tôi.

T.X.A.
10:12-12:30, 28-10-2020
……………..

(*) ~ Bão Cecil đổ bộ vào Trung Trung phần vào đêm ngày 15 rạng sáng ngày 16 tháng 10 năm 1985. Cecil được xem là cơn bão lớn nhất trong 100 năm kể từ năm ấy trở về trước (theo Từ điển mở Wiki). ~ “Tháng giêng, tháng hai, tháng ba, tháng bốn, tháng khốn, tháng nạn, đi vay, đi tạm được mấy quan tiền, ra chợ Kẻ Diên…”. ~ Gió Lào hay còn gọi là gió Nam (chính xác là gió foehn [phơn] Tây Nam), một loại tín phong, nóng như lửa, hằng năm, vào mùa hè, thổi về phía Đông Trường Sơn, sau khi đã trút hơi nước thành mưa lớn ở sườn Tây Trường Sơn.
(Bài thơ này đã đăng tập san Tình Quê Tân Sửu 2021)

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/2742960345977899/

https://txawriter.wordpress.com/2020/10/28/b34-bao-ke-dien-1985/


.

.

Posted in Không phân loại | Leave a Comment »