Chiếc cầu Ý Hệ (cầu Hiền Lương)

người bắn nhau nhưng đâu phải bắn nhau / bắn những ngoại xâm sau lưng nhau đó (thơ Trần Xuân An)

CAO BÁ NHẠ, NẠN NHÂN CHỦ NGHĨA LÍ LỊCH TRU DI

Posted by Trần Xuân An trên 29.05.2020

hidden hit counter

.
        
CAO BÁ NHẠ, NẠN NHÂN CHỦ NGHĨA LÍ LỊCH TRU DI

[Viết rõ hơn cho chú thích: (*) Cao Bá Nhạ và “Tự tình khúc” (song thất lục bát).]

Cao Bá Nhạ bị liên luỵ trong án tru di tam đại do người chú Cao Bá Quát tổ chức nổi dậy chống triều đình (1854, phù Lê Duy Cự), nhưng Cao Bá Nhạ trốn đi, rồi về sau, 1859, ông lại bị tố giác (theo một bản tấu trong Đại Nam thực lục) hay bị vu oan (theo “Tự tình khúc”), rằng bản thân ông đã tổ chức cuộc nổi dậy mới (phù Lê Duy Hoà).

Xin lưu ý đó là bản tấu về quá trình điều tra (hay tra khảo), vận động quần chúng truy bắt nghi phạm, trong một vụ án “nổi dậy” nhỏ, loại “nổi dậy” bấy giờ xảy ra khá nhiều, từ ngoài Bắc gửi vào Huế (“xa mặt trời”).

Ở đây, chỉ nói án tru di tam tộc (hay tam đại) do một người duy nhất trong gia tộc gây ra là loại hình án vi phạm nhân quyền. Qua đó, cũng phê phán cả loại tưởng thưởng phong tước, tập ấm ba đời, năm đời trong gia tộc cho người có công với triều đình phong kiến.

Về sau, nhân dân gọi đó là chủ nghĩa lí lịch.

Nói rõ hơn, ở đây chỉ nhằm phê phán chủ nghĩa lí lịch, bắt tội liên luỵ hoặc được hưởng công bằng chức quyền do các quan hệ gia tộc.

Hiến pháp và luật pháp xây dựng trên căn bản Nhân quyền của Liên hiệp quốc thì không thể có chủ nghĩa lí lịch về mặt pháp lí, hình án, về tưởng thưởng, mà chỉ nhục, vinh, trên phương diện tinh thần và chỉ trên phương diện tinh thần thuần tuý mà thôi.

“Tự tình khúc” mặc dù có những hạn chế thời đại nhất định, khi chưa có ánh sáng Nhân quyền sáng soi, là tiếng kêu đòi thống thiết về Nhân quyền.

T.X.A.
29-05-2020
.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d bloggers like this: