Chiếc cầu Ý Hệ (cầu Hiền Lương)

người bắn nhau nhưng đâu phải bắn nhau / bắn những ngoại xâm sau lưng nhau đó (thơ Trần Xuân An)

Góp ý về bản dịch bài NAM QUỐC SƠN HÀ trên Facebook

Posted by Trần Xuân An on 13.11.2015

hidden hit counter

 
.
.
NAM QUỐC SƠN HÀ
================

1) Bản chữ Hán:

南國山河
南 國 山 河 南 帝 居
截 然 分 定 ( 定 分 ) 在 天 書
如 何 逆 虜 來 侵 犯
汝 等 行 看 取 敗 虛

2) Bản phiên âm:

Nam quốc sơn hà

Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên phân định tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư

——- DỊ BẢN (chỉ đảo từ, đọc khác âm “phân định” với “định phận”)

Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư

3) Bản dịch nghĩa:

Sông núi nước Nam

Sông núi nước Nam, hoàng đế nước Nam ngự trị
Rành rành phân [giới], định [cõi] ở sách trời
Tại sao lũ giặc trái nghịch, qua xâm phạm
Chúng bay sẽ thấy [rằng, chỉ] chuốc lấy thất bại, không đạt được gì

——- MỘT SỐ TỪ CẦN LƯU Ý:

Tiệt: 截 rõ ràng, rành rẽ. “Tiệt nhiên định phận tại thiên thư” 截然定分在天書 Rành rành đã định ở sách trời.

Lỗ: 虜 Bọn giặc. “Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm?” 如何逆虜來侵犯 Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm?

Hành: 行 (phó từ) Sẽ, sắp. “Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư” 汝等行看守敗虛 Bọn bay rồi sẽ chuốc lấy thất bại.

Hư: 虛 Không có kết quả, không đạt được gì.

4) Bản dịch thơ:

——- 4a) HAI BẢN DỊCH VẦN CŨ:

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành đã định tại sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm tới đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ

——- 4b) TRẦN XUÂN AN MẠN PHÉP SỬA LẠI CHO CHỈNH VỀ NIÊM & LUẬT BẰNG TRẮC:

Bản chỉnh sửa thứ nhất:
SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Núi sông nước Việt vua Nam ở
Đã định rành rành tại sách trời
Lũ giặc cớ sao xâm phạm đến?
Chúng bay sẽ bị đánh tan thôi!

Sông núi nước Nam, Nam đế ngự
Rành rành, định ở sách trời rồi
Giặc sao trái nghịch sang xâm phạm?
Bay sẽ thấy ngay, chuốc bại thôi!
(*)

(*) Câu cuối, bản 2, có thể thay một chữ: Bay sẽ thấy RẰNG, chuốc bại thôi!

Bản chỉnh sửa thứ hai:
SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Sông núi nước Nam, Nam đế ngự
Rành rành, định ở sách trời rồi
Giặc sao trái nghịch sang xâm phạm?
Bay sẽ thấy rằng, chuốc bại thôi!

5) Nhận xét:

Thiển nghĩ, bản dịch thơ thứ hai là đạt nhất:

——- 5a) Giữ được chữ ĐẾ (Nam đế). Đế cao hơn vương, vì vương chỉ là là vua nước nhỏ, phụ thuộc. Ngữ “Nam đế”, thể hiện ý thức bình đẳng quốc gia, giữa nước Tàu và nước Việt ta: Nam đế = Bắc đế. Ý thức này càng rõ rệt trong thời đại hiện nay giữa các quốc gia.

——- 5b) Ngự: thống trị, cai trị tất cả. Ngự là từ thường được dùng trong tiếng Việt phổ thông thời quân chủ, với ý nghĩa ấy, và còn thể hiện tính chất uy nghi, đường bệ của một hoàng đế, ví dụ trong các ngữ: ngự trị, ngự triều… Cũng như từ “đế”, về mặt sắc thái, từ “ngự” giúp người đọc cảm được văn phong cổ.

——- 5c) Cả bốn câu hầu như đều được dịch sát từng từ.

https://www.facebook.com/tranxuanan.writer/posts/1638380433102568
.

5) Bổ sung:

BẢN DỊCH THƠ THỨ BA:

Trong bản dịch thơ thứ 3 dưới đây, tôi chú trọng không những “Nam đế mà cả “Nam quốc” (một quốc gia độc lập thực sự, chứ không phải quận, huyện của Tàu); và tôi nhấn mạnh đến chủ quyền đất nước (tuy vẫn ở trong phạm trù lịch sử quân chủ phong kiến, thế kỉ X–XI), thể hiện ở cụm từ “sông núi Người” (sơn hà / giang san của Người / hoàng đế Nước Nam) — ý tưởng chủ quyền ấy vốn đọng trong ba chữ “Nam đế cư” (hoàng đế Nước Nam ngự trị trên sông núi Nước Nam):

SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Nam đế – Nước Nam – sông núi Người
Rành rành, định ở sách trời rồi
Giặc sao trái nghịch qua xâm phạm?
Bay sẽ thấy rằng, chuốc bại thôi!

(Trần Xuân An tham khảo các bản dịch khác)
.
.

Bản chỉnh sửa thứ ba:
SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Nam đế – Nước Nam – sông núi Người
Rành rành, định ở sách trời rồi
Giặc sao trái nghịch qua xâm phạm?
Bay sẽ thấy rằng, chuốc bại thôi!

.


.
.
Trong bản chỉnh sửa thứ 4 này, tôi thay chữ “Người” thành chữ “Ngài” để phù hợp với ngôn từ thông dụng thời quân chủ hơn.
.

Bản chỉnh sửa thứ tư:
SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Nam đế – Nước Nam: sông núi Ngài
Rành rành định cõi, sách trời đây
Giặc sao trái nghịch qua xâm phạm?
Bay sẽ thấy rằng, chuốc bại ngay!

(Trần Xuân An tham khảo các bản dịch khác)
12 – 16-11 HB15 (2015)

.

.

Để tiện so sánh, xin sắp xếp lại theo thứ tự:

.
1) Bản chỉnh sửa thứ nhất:
SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Núi sông nước Việt vua Nam ở
Đã định rành rành tại sách trời
Lũ giặc cớ sao xâm phạm đến?
Chúng bay sẽ bị đánh tan thôi!

2) Bản chỉnh sửa thứ hai:
SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Sông núi nước Nam, Nam đế ngự
Rành rành, định ở sách trời rồi
Giặc sao trái nghịch sang xâm phạm?
Bay sẽ thấy rằng, chuốc bại thôi!

3) Bản chỉnh sửa thứ ba:
SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Nam đế – Nước Nam – sông núi Người
Rành rành, định ở sách trời rồi
Giặc sao trái nghịch qua xâm phạm?
Bay sẽ thấy rằng, chuốc bại thôi!

4) Bản chỉnh sửa thứ tư:
SÔNG NÚI NƯỚC NAM

Nam đế – Nước Nam: sông núi Ngài
Rành rành định cõi, sách trời đây
Giặc sao trái nghịch qua xâm phạm?
Bay sẽ thấy rằng, chuốc bại ngay!

(Trần Xuân An tham khảo các bản dịch khác)
12 – 16-11 HB15 (2015)
.

.

VỀ CÁC BẢN CHỈNH SỬA BẢN DỊCH BÀI THƠ NÀY:

1) Xem lại phần giải trình cách dịch theo link:
https://txawriter.wordpress.com/2015/11/13/gop-y-ve-ban-dich-bai-nam-quoc-son-ha-tren-facebook/
.
2) XEM THÊM: ĐỐI CHIẾU TỪ NGỮ NGUYÊN TÁC “NAM QUỐC SƠN HÀ” VỚI BẢN DỊCH (Trần Xuân An):
https://txawriter.wordpress.com/2015/11/17/doi-chieu-tu-ngu-nguyen-tac-nam-quoc-son-ha-voi-ban-dich/

3) SÁU BẢN CHỈNH SỬA BẢN DỊCH “NAM QUỐC SƠN HÀ”:
https://txawriter.wordpress.com/2015/11/16/nam-ban-chinh-sua-ban-dich-nam-quoc-son-ha/

.

.
.
Đã đăng ở FACEBOOK:

.
.
http://www.tranxuanan-writer.net
http://www.txawriter.wordpress.com
http://www.facebook.com/tranxuanan.writer
.

3 phản hồi to “Góp ý về bản dịch bài NAM QUỐC SƠN HÀ trên Facebook”

  1. […] Góp ý về bản dịch bài NAM QUỐC SƠN HÀ trên Facebook 13.11.2015 […]

  2. […] Góp ý về bản dịch bài NAM QUỐC SƠN HÀ trên Facebook 13.11.2015 […]

  3. […] Góp ý về bản dịch bài NAM QUỐC SƠN HÀ trên Facebook 13.11.2015 […]

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: